استریا یا ترکهای پوستی (Striae Distensae) بهصورت خطوط باریک و فرورفته روی پوست ظاهر میشوند و اغلب در نواحی مانند شکم، رانها، باسن، سینهها و بازوها دیده میشوند. این خطوط در ابتدا به رنگ قرمز یا بنفش هستند و با گذشت زمان به رنگ سفید یا نقرهای تغییر میکنند. اگرچه استریا بیضرر است، اما از نظر زیبایی برای بسیاری از افراد نامطلوب به نظر میرسد.
کشش ناگهانی پوست
یکی از اصلیترین دلایل بروز استریا، کشیدگی سریع و بیش از حد پوست است. این کشش باعث پارگی الیاف کلاژن و الاستین، که وظیفه حفظ استحکام و خاصیت ارتجاعی پوست را دارند، میشود. این پارگیها خطوط فرورفتهای را ایجاد میکنند که بهعنوان استریا شناخته میشوند. شرایط زیر معمولاً باعث این کشش میشوند:
- افزایش وزن سریع: وقتی وزن بدن بهسرعت افزایش مییابد، پوست نمیتواند بهسرعت با این تغییر هماهنگ شود و در نتیجه دچار ترک میشود.
- رشد سریع در دوران بلوغ: در دوران بلوغ، رشد سریع بدن، بهویژه در نواحی مانند رانها، بازوها و سینهها، میتواند به ایجاد استریا منجر شود.
- بارداری: یکی از شایعترین علل استریا، کشیدگی پوست در دوران بارداری است، بهخصوص در سهماهه سوم که با رشد جنین، فشار زیادی به پوست شکم وارد میشود.
تغییرات هورمونی
تغییرات هورمونی نقش مهمی در بروز استریا ایفا میکنند. هورمونهایی مانند کورتیزول میتوانند تولید کلاژن را کاهش داده و پوست را نازکتر و شکنندهتر کنند، که این امر پوست را در برابر کشیدگی آسیبپذیرتر میکند.
- افزایش کورتیزول: کورتیزول، معروف به هورمون استرس، در شرایطی مانند استرس شدید، بیماریهای غدد فوق کلیوی (مانند سندرم کوشینگ) یا مصرف طولانیمدت کورتیکواستروئیدها افزایش مییابد. این هورمون با تخریب کلاژن، پوست را مستعد ترکهای پوستی میکند.
- تغییرات هورمونی در بلوغ و بارداری: افزایش هورمونهای جنسی در این دورهها میتواند استحکام بافت همبند پوست را کاهش دهد.
عوامل ژنتیکی
ژنتیک نیز در ایجاد استریا نقش دارد. افرادی با سابقه خانوادگی ترکهای پوستی بیشتر در معرض این مشکل هستند. برخی ژنها بر تولید کلاژن و الاستین تأثیر میگذارند و نوع پوست و انعطافپذیری آن نیز به عوامل ژنتیکی وابسته است.
کاهش تولید کلاژن و الاستین
کلاژن و الاستین، دو پروتئین کلیدی در ساختار پوست، مسئول استحکام، انعطافپذیری و بازسازی پوست هستند. با افزایش سن یا تحت تأثیر عواملی مانند اشعه UV، مصرف دخانیات و رژیم غذایی نامناسب، تولید این پروتئینها کاهش مییابد و پوست در برابر کششهای ناگهانی آسیبپذیرتر میشود.
مصرف داروها
استفاده طولانیمدت از کورتیکواستروئیدها (بهصورت خوراکی یا موضعی) میتواند پوست را نازک کرده و توانایی آن را در تحمل کشش کاهش دهد. این داروها با افزایش کورتیزول، به تخریب کلاژن و ایجاد استریا منجر میشوند.
بیماریهای خاص
برخی بیماریها مانند سندرم کوشینگ (افزایش کورتیزول) و سندرم مارفان (اختلال ژنتیکی در بافت همبند) میتوانند احتمال بروز استریا را افزایش دهند، زیرا ساختار پوست را ضعیف میکنند.
افزایش سریع توده عضلانی
ورزشکارانی که بهسرعت حجم عضلانی خود را افزایش میدهند، ممکن است در نواحی مانند بازوها، شانهها و رانها دچار استریا شوند، زیرا پوست تحت کشش قرار میگیرد.
عوامل محیطی و سبک زندگی
رژیم غذایی نامناسب، کمآبی بدن و استرس مزمن نیز میتوانند به ایجاد استریا کمک کنند. کمبود مواد مغذی مانند ویتامین C، ویتامین E، روی و اسیدهای چرب ضروری، تولید کلاژن را کاهش میدهد و کمآبی پوست را شکنندهتر میکند.